Akademisyenlerde yapay zekâ kaygısının yaşam tatminlerine etkisinin incelenmesi
Anahtar Kelimeler:
Yapay zeka- Kaygı- Yaşam tatmini- akademisyenlerÖzet
Bu çalışma ile Akademisyenlerde yapay zekâ kaygısının yaşam tatminlerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, Akdeniz bölgesindeki dört üniversiteden (Süleyman Demirel Üniversitesi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi ve Mersin Üniversitesi) toplamda 323 akademisyen ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar arasında 94 kadın ve 229 erkek bulunmaktadır. Veri toplama araçları olarak, Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği, Yaşam Tatmini Ölçeği ve kişisel bilgi formuna yer verilmiştir. Elde edilen verilerin varyans ve homojenlikleri test edilmiş olup ikili karşılaştırmalar için independent samples t-test , çoklu karşılaştırmalar için one-way anova, farklılık kaynağının belirlenmesinde Tukey HSD testi ve etki büyüklüğünü belirlemek için basit doğrusal regresyon analizi kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel analiz ve yorumlamalarda p < 0,05 anlamlılık düzeyi dikkate alınmıştır. Cinsiyet ve akademik kıdeme göre YZ kaygısı ve yaşam tatmini düzeylerinde anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir. Ancak akademik unvana göre YZ kaygısı düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gözlemlenmiştir. Ayrıca, YZ kaygısının yaşam tatmini üzerinde anlamlı bir olumsuz etkisi olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma, akademik ortamlarda YZ ile ilgili kaygıların ele alınmasının, akademisyenlerin yaşam tatmini ve genel iyilik halleri üzerinde olumlu etkiler yaratabileceği düşünülmektedir.
İndirmeler
Referanslar
Asio, J. M. R., & Sardina, D. P. (2025). Gender differences on the impact of AI self-efficacy on AI anxiety through AI self-competency: A moderated mediation analysis. Journal of Pedagogical Research, 9(2), 55-71. https://doi.org/10.33902/JPR.202533231
Broek, T., ve ark. (2021). Exploring the effects of artificial intelligence on student and employee well-being. Journal of Educational Technology & Society.
Baker, R. W., & Siryk, B. (1984). Measuring adjustment to college. Journal of Counseling Psychology, 31(2), 179–189.
Bozgüney, R., & Akıncı, A. Y. (2025). Mantar Yönetim Tarzının Bilgi Paylaşımı Üzerine Etkisi: Tematik Analiz. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 136-147.
Brougham, D., & Haar, J. (2018). Smart technology, artificial intelligence, robotics, and algorithms (STARA): Employees’ perceptions of our future workplace. Journal of Management & Organization, 24(2), 239–257.
Diener, E., Oishi, S., & Tay, L. (2017). Advances in subjective well-being research. Nature Human Behaviour, 1(5), 253–260.
Diener, E., Oishi, S., & Tay, L. (2018). Advances in subjective well-being research. Nature Human Behaviour, 2(4), 253–260.
Diener, E., Suh, E., Lucas, R. E., & Smith, H. L. (1999). Subjective well-being: Three decades of progress. Psychological Bulletin, 125(2), 276–302.
Dwivedi, Y. K., Hughes, L., Ismagilova, E., Aarts, G., Coombs, C., Crick, T., Duan, Y., Dwivedi, R., Edwards, J., Eirug, A., Galanos, V., Ilavarasan, P. V., Janssen, M., Jones, P., Kar, A. K., Kizgin, H., Kronemann, B., Lal, B., Lucini, B., & Williams, M. D. (2021). Artificial Intelligence (AI): Multidisciplinary perspectives on emerging challenges, opportunities, and agenda for research, practice and policy. International Journal of Information Management, 57, 101994. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.
Dwivedi, Y. K., Wamba, S. F., Akter, S., & Gunasekaran, A. (2023). Artificial Intelligence (AI): Redefining business and society in the future. Journal of Business Research, 161, 113786. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2023.113786
Feenberg, A. (2017). Technosystem: The social life of reason. Harvard University Press.
Fenech, M., Strukelj, N., & Buston, O. (2018). Ethical, social, and political challenges of artificial intelligence in health. The Nuffield Council on Bioethics.
González-González, C. S., & Toledo, P. (2021). Artificial intelligence in higher education: Challenges and opportunities. Education and Information Technologies, 26, 3579–3597.
İkiz, F. E., & Çetin, B. (2021). Teknolojiye yönelik tutumlar ve toplumsal cinsiyet: Üniversite öğrencileri üzerine bir değerlendirme. Eğitim ve Bilim Dergisi, 46(205), 25-40.
Jarrahi, M. H. (2023). Artificial Intelligence and the future of work: Human-AI symbiosis in organizational decision making. Business Horizons, 66(1), 135-147. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2022.08.001
Jiang, F., Jiang, Y., Zhi, H., Dong, Y., Li, H., Ma, S., Wang, Y., Dong, Q., Shen, H., & Wang, Y. (2022). Artificial intelligence in healthcare: Past, present and future. Seminars in Cancer Biology, 79, 1-14. https://doi.org/10.1016/j.semcancer.2021.05.003
Judge, T. A., Bono, J. E., Erez, A., & Locke, E. A. (2001). Core self-evaluations and job and life satisfaction: The role of self-concordance and goal attainment. Journal of Applied Psychology, 86(1), 17–24.
Karasar, N. (2022). Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar, İlkeler, Teknikler (36. Baskı). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Keser, A., & Yıldız, B. (2020). Akademik personelin yaşam doyumu: Unvan farklılıkları üzerine bir değerlendirme. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(2), 115–130.
Lițan, D. E. (2025). Mental health in the “era” of artificial intelligence. Frontiers in Psychology.
Luckin, R., Holmes, W., Griffiths, M., & Forcier, L. B. (2016). Intelligence unleashed: An argument for AI in education. Pearso
Makarius, E. E., Mukherjee, D., Fox, J., & Fox, A. K. (2020). Rising with the machines: A sociotechnical framework for bringing artificial intelligence into the organization. Journal of Business Research, 120, 262–273. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.07.045
Russo, C., Romano, L., Clemente, D., Iacovone, L., Gladwin, T. E., & Panno, A. (2025). Gender differences in artificial intelligence: The role of artificial intelligence anxiety. Frontiers in Psychology, 16, 1559457. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1559457
Sari, A., & Karakaya, F. (2023). Academicians’ perceptions of artificial intelligence in higher education: A generational perspective. Journal of Educational Technology & Online Learning, 6(1), 45–60.
Schroeder, R. (2022). Artificial intelligence and the future of social theory. Communications of the ACM, 65(7), 26–28. https://doi.org/10.1145/3528216
Selwyn, N. (2019). Should robots replace teachers? AI and the future of education. Polity Press.
Tesch-Römer, C., Motel-Klingebiel, A., & Tomasik, M. J. (2008). Gender differences in subjective well-being: Comparing societies with respect to gender equality. Social Indicators Research, 85(2), 329–349.
Ting, Y., Liu, M., & Zhang, H. (2022). Gender and digital technology anxiety in workplace: A comparative study. Technology in Society, 68, 101902.
Venkatesh, V., Morris, M. G., Davis, G. B., & Davis, F. D. (2022). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 46(1), 425-478. https://doi.org/10.25300/MISQ/2022/46.1.02
Winefield, A. H., Gillespie, N., Stough, C., Dua, J., Hapuarachchi, J., & Boyd, C. (2003). Occupational stress in Australian university staff: Results from a national survey. International Journal of Stress Management, 10(1), 51–63.
Zhang, B., & Dafoe, A. (2019). Artificial intelligence: American attitudes and trends. Center for the Governance of AI, Future of Humanity Institute, University of Oxford. https://governanceai.github.io/US-Public-Opinion-Report-Jan-2019/
Zhao, F., Hu, C., Chen, S., Xu, J., Zhang, Y., & Hao, M. (2025). Impact of AI workplace anxiety on life satisfaction among service industry employees: Exploring mediating and moderating factors. Frontiers in Psychology.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Reha Bozgüney- Hulusi Alp
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
